Fazla Mesai Ücreti Nasıl Hesaplanır?

Fazla mesai tutarı hesaplamak, İş Kanunu’nun 4857 sayılı hükmüne gore belirlenen şartlar doğrultusunda yapılmaktadır. Emek harcama biçimi ve şartı ne olursa olsun haftalık 45 saatlik süre aşıldığında, bu emek harcama saatleri fazla mesai tutarı olarak adlandırılmaktadır. Fazla mesai tutarı hesaplamalarında hafta içi ya da cumartesi, pazar mesai hesaplama aynıdır.

Fazla çalıştığını iddia eden bir işçi, bu iddiasını ispatlamak zorundadır. İspatlama esnasında yazılı belgeler kullanıldığı şeklinde tanıklar da kullanılabilmektedir. Yazılı belgeler kullanılması her daim daha net sonuçlar oluşmasına destek sağlar. Belirli meslekler ve durumlar haricinde her çalışanın fazla mesai tutarı alma hakkı bulunmaktadır ve bu hakkı İş Kanunu’nca korunmaktadır.

Bir çalışanın fazla çalıştığını iddia etmiş olduğu bir durumda yazılı evraklarının olması yoksa şahit bulması gerekmektedir. Yazılı evraklarda olması ihtiyaç duyulan özelliklerin yanı sıra dinlenen tanıklarında yansız olması gerekmektedir. Davacı ile bununla beraber çalışmış ve ilgili iş yerinde emek harcama şartlarını bilen kişilerden olması gerekmektedir.

Fazla Mesai Tutarı Hesaplanırken Dikkat Edilmesi Gerekenler Nedir?

Fazla mesai tutarı hesaplama işlemi yapılırken dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan bazı hususlar bulunmaktadır. Bu durumda dikkat edilmesi ihtiyaç duyulan hususlar şu şekilde sıralanabilmektedir;

  • Düzgüsel olarak, bir kişinin haftalık emek harcama saati toplamda 45 saati aşmamalıdır.
  • Çalışan ve işveren içinde meydana getirilen bir antak kalma ile emek harcama süresi 45 saatin altında olarak kararlaştırılabilmektedir.
  • Bir çalışanın günlük emek harcama saati, 11 saat ile sınırlandırılmıştır. Bu durumda çalışanın haftalık emek harcama saati 45’i aşmasa dahi günlük 11 saat aşıldığında fazla emek harcama olarak değerlendirilmektedir.
  • Geriye dönük fazla mesai hesaplamalarında uzun bir süre için hesaplama yapılıyorsa ve miktar oldukça fazla çıktıysa hakkaniyet indirimi olarak adlandırılan bir indirim yapılmaktadır.
  • Hakkaniyet indirimi genel olarak %30 üstünden hesaplanmaktadır.
  • Hakkaniyet indirimi yapılmayan bazı durumlar bulunmaktadır. Bu durumlar genel olarak işçinin şahit anlatımları haricinde yazılı belgelere haiz olduğu durumlardır. Bu durum görüldüğünde hakkaniyet indirimi uygulanmadan hesaplama yapılır.
  • Bazı durumlarda fazla mesai ücretleri aylık tutara dahil edilerek ödenmektedir. Bu biçim durumlarda senelik olarak 270 saat fazla emek harcama sınırı bulunmaktadır.

Fazla Mesai Tutarı Hesaplama Yöntemi Nedir?

4857 sayılı İş Kanunu kapsamında; emek harcama süresi normalde 45 saatin altında olan işletmelerde fazla mesai ücretleri emek harcama tutarının %25’i, emek harcama saati normalde 45 saat olan işletmelerde mesai tutarının %50 fazla ödenmesi gerekmektedir. Fazla mesai hesaplama işçinin saatlik maaşı üstünden yapılmaktadır.

Sponsorlu Bağlantılar

Yasa kapsamındaki bu oranlar anca ve sadece işveren ve işçi içinde meydana getirilen bir sözleşme ile değiştirilebilmektedir. Taraflar karşılıklı olarak anlaşır ise oranlarda değişim söz mevzusu olabilmektedir. Düzgüsel şartlarda fazla mesai tutarı hesaplama işlemi bir örnek şu şekildedir;

  • Fazla mesai tutarı hesaplanabilmesi için ilk olarak işçinin saatlik olarak ne kadar ücret aldığının hesaplanması gerekmektedir. Bir çalışanın aylık 2400 TL maaş almış olduğu düşünüldüğünde günlük tutarı 80 TL olacaktır. Bu durumda kişinin saatlik emek harcama tutarı 10,66 TL olarak hesaplanmaktadır.
  • Bir çalışanın 10,66 TL saatlik ücret almış olduğu iş yeri, düzgüsel olarak 45 saatin altında çalışıyorsa kişinin alacağı fazla mesai tutarı saatlik tutarının %25’i fazla olacaktır. Bu durumda fazla mesai tutarı saatlik olarak 13,32 TL (10,66+2,66) olacaktır.
  • Bir çalışanın 10,66 TL saatlik almış olduğu iş yeri, düzgüsel olarak 45 saat çalışıyorsa kişinin alacağı fazla mesai tutarı saatlik tutarının %50’i fazlası olacaktır. Bu durumda fazla mesai tutarı saatlik olarak 15,99 TL olacaktır.

Fazla Mesai Tutarı İçin Süre Aşımı Var Mıdır?

Ödenmeyen fazla mesai tutarı için çalışanların hakları 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında korunmaktadır. Kanun kapsamında fazla mesai ücretlerinin 5 senelik bir süre aşımı süresi bulunmaktadır. Ödenmeyen mesai ücretleri için çalışanlar süre aşımını geçmediği sürece hakkını talep edebilmektedir.

Fazla Mesai Tutarı Talep Edilemeyen Meslekler Hangileridir?

Fazla mesai tutarı bazı mesleklerde talep edilememektedir. Fazla mesai tutarı talep edilemeyen meslekler ve durumlar şu şekilde sıralanabilmektedir;

  • Bir iş yerinde üst düzey yönetici olarak çalışan bir işçi, gerçekleştirmesi ihtiyaç duyulan görevler için yüksek maaş ödemesi alabilmektedir. Bu şekilde bir durumunda işçinin kendi emek harcama günlerini ve saatlerini ayarladığı kabul edilmekte olup fazla mesai talep edilememektedir.
  • Kapıcılarda fazla mesai tutarı talep edememektedir. Bunun sebebi kapıcının konutunun iş yerinde olması ve esnek emek harcama saatlerine haiz olmasıdır.
  • Karayolları Trafik Yönetmeliği kapsamında şoförlerin günde 9 saatten fazla emek harcaması kesinlikle yasaktır. Bu durumunda fazla mesai talep etme hakları da bulunmamaktadır. Bir şoförün haftanın 7 günü çalmış olduğu düşünülürse, günlük 9 saatlik emek harcama izninde haftada toplam 63 saat çalışabilmesi mümkündür. Bu durumda yalnızca 18 saat fazla mesai yapması mümkün olabilmektedir.
  • Tıbbi mümessillerin emek harcama saatleri kendileri tarafınca belirlendiği için fazla mesai tutarı talep edememektedirler.

Yukarıda sıralanan meslekler örnek olarak verilmiş olup her meslek grubunda oluşabilecek değişik şartlara gore fazla mesai alınıp alınamayacağı değişim göstermektedir.

Kimler Fazla Mesai Tutarı Alamaz?

İş kanununa gore fazla mesai yapamayan özelliklerde olan işçiler şu şekilde sıralanmaktadır:

  • Hemen hemen 18 yaşını doldurmamış olan işçilerin fazla mesai yapma hakları yoktur.
  • Sıhhat durumları elverişli olamadığı tespit edilmiş olan işçiler, iş sözleşmesinde fazla emek harcama sürelerini kabul etmiş olsalar bile fazla mesailerden yararlanamazlar.
  • Hamile olan işçiler, yeni doğum yapmış olan işçiler ve bebeklerini emziren işçiler fazla mesai yapamazlar.
  • Park time çalışan ve kısa vadeli sözleşmeli çalışan işçilerin fazla mesai yapma hakları yoktur.

İş kanununa gore fazla mesai yaptırılamayan özellikli işler şu şekilde sıralanmaktadır;

  • Gece sayılan gün döneminde meydana getirilen ve yürütülen işlerde,
  • Maden ocaklarında ve kablo döşeme işlerinde,
  • Yer ve su altında yapılması ihtiyaç duyulan kanalizasyon ve tünel inşaatı şeklinde işlerde,
  • Sıhhat kuralları bakımında günde 7,5 saat ve altında sürelerde daha azca çalışılması lüzumlu olan işlerde fazla mesai yaptırılamamaktadır.

Fazla Mesai Şartları Nedir?

Mesailerin fazla yapılması durumu kanunlarla belirlenmekte ve devamlı olarak fazla mesai yapılması kanuna aykırı olmaktadır. İş Kanunu’nda belirlenmiş olan emek harcama saati haftalık olarak toplamda 45 saattir. 45 saati aşan çalışmalarda çalışan kişiler için fazla mesai olarak değerlendirilmektedir. Çalışan bir işçinin bir yıl içinde mesai yapma süresi 270 saattir.

Kanunlarla belirlenmiş olan senelik 270 saatlik emek harcama süresi çalışanların kendi isteği dahilinde bile mesai yapması kanunlara aykırıdır. İşçilerin günlük emek harcama saati en fazla 11 saattir. İşçilerin kendi rıza ve isteği dahilinde olsa bile hiçbir şekilde 11 saatten fazla emek harcama yapamamaktadırlar. İşverenler 11 saati aşan sürelerde emek harcama yapılmasına izin veremezler.  Fazla mesai şartları içinde bulunan mesai saati hesaplamalarında;

  • Yarım saati aşmayan ve yarım saatten kısa olan fazla mesailerin saatleri otuz dakika olarak hesaplanmalıdır.
  • Yarım saatten fazla olan, bir saatten kısa fazla mesai saatleri hesaplamalarında bir saat üstünden değerlendirilmektedir.

Fazla mesailerde işçilerin yaptıkları ara dinlenmeler emek harcama süresine dahil edilmemektedir. Günlük emek harcama süresinin hesaplaması yapılırken ara dinlenmeler çıkartmakta ve işbaşı meydana getirilen saat geçerli olmaktadır.

İşçi Şikayeti Nereye Yapılır?

İş İçin Sağlık Raporu Nasıl ve Nereden Alınır?

İşe Başlatmama Tazminatı Hesabında Ücret Ne Olmalıdır?

tıkla sorunu sor

Fazla Mesai Tutarı Iyi mi Hesaplanır? İLE İLGİLİ MERAK ETTİKLERİNİZİ BİZE SORUN!


Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir